28.04.2019 – Międzynarodowy Dzień Psa Ratowniczego


Od 2008 roku w ostatnią niedzielę kwietnia swoje święto na całym świecie obchodzą psy ratownicze. Czworonogi te wykorzystuje się do poszukiwań osób zasypanych pod gruzami np. w wyniku katastrofy budowlanej lub zaginionych w trudnym terenie.

Zawsze pracują one z pełnym zaangażowaniem i co ważne są bardzo skuteczne, w niektórych przypadkach niezastąpione, gdyż mogą dotrzeć tam, gdzie człowiek nie jest w stanie. Klucz do sukcesu to ich własny nos, choć dużą rolę odgrywa tu współpraca z przewodnikiem. Zanim jednak pies będzie mógł wyruszyć na pomoc musi przejść kilka etapów szkoleń oraz zaliczyć pozytywnie egzamin, otwierający drogę do udziału w akcjach ratunkowych.

Obecnie w Polsce psy ratownicze pełnią służbę w Specjalistycznych Grupach Poszukiwawczo-Ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej (w tym SGPR „Nowy Sącz”), jednostkach Ochotniczych Straży Pożarnych, w których funkcjonują Grupy Poszukiwawczo-Ratownicze lub Grupy Ratownictwa Specjalnego (takie jak GRS OSP Nowy Sącz), a także cywilnych grupach poszukiwawczo-ratowniczych.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 grudnia 2012 roku w sprawie zwierząt wykorzystywanych w akcjach ratowniczych (Dz.U. z 2012 r. poz. 1444) reguluje udział czworonogów w działaniach mających na celu ratowanie życia i zdrowia ludzkiego. Określa ono m.in. gatunki i rasy psów wykorzystywanych w nich przez Państwową Straż Pożarną, szczegółowe zasady szkolenia i tryb ich egzaminowania oraz normy wyżywienia, a także specjalności ratownicze.

Czworonogi wybiera się spośród ras zarejestrowanych w Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (w skrócie FCI, z fr. Fédération Cynologique Internationale). Na psy ratownicze mogą być szkolone labrador retriever, golden retriever, flat coated retriever, nova scotia retriever, chesapeake bay retriever, curly coated retriever, owczarek niemiecki, owczarek holenderski, owczarek belgijski groenendael, owczarek belgijski tervuerren, owczarek belgijski malinois, border collie, seter szkocki gordon, seter irlandzki, seter angielski, airedale terrier, hovawart, sznaucer średni, sznaucer olbrzym, springer spaniel angielski, springer spaniel walijski, foxterier krótkowłosy, foxterier szorstkowłosy, terier walijski, terier irlandzki. Łącznie to 25 ras. Należy jednak zaznaczyć, że kierownik właściwej jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej w przypadku stwierdzenia indywidualnych wrodzonych predyspozycji czworonoga do służby może wyrazić zgodę na szkolenie innego psa niż wyżej wymienione.

Wyróżnia się dwie specjalności ratownicze psów. Pierwsza to gruzowiskowa (poszukiwanie ludzi zasypanych pod gruzami oraz osuwiskami ziemnymi i kamiennymi), a druga to terenowa (poszukiwanie ludzi zaginionych na terenach trudno dostępnych i leśnych).

Dla każdej z nich ustalone zostały klasy 0 (uprawnia zespół do kontynuowania szkolenia i przystąpienia do egzaminu klasy I przed upływem terminu ważności specjalności ratowniczej klasy 0) i I (uprawnia zespół do uczestniczenia w akcjach ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej, w terminie ważności specjalności ratowniczej klasy I).

Wspomniany wyżej zespół, czyli przewodnik i pies, przechodzi egzaminy głównie na terenie Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych w miejscowości Pstrąże (województwo dolnośląskie, powiat bolesławiecki, gmina Bolesławiec).

Według danych Wydziału Szkolenia Specjalistycznych Grup Ratowniczych Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie z siedzibą w Nowym Sączu na dzień 6 kwietnia 2019 roku w Polsce jest 38 zespołów, w tym 28 działających w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym, posiadających kwalifikacje specjalności gruzowiskowej klasy I (szczegóły) zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 grudnia 2012 roku w sprawie zwierząt wykorzystywanych w akcjach ratowniczych (Dz.U. z 2012 r. poz. 1444) oraz 120 zespołów, w tym 84 działających w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym, posiadających kwalifikacje specjalności terenowej klasy I (szczegóły) zgodnie z wyżej wymienionym aktem prawnym.

Obchodzony jak wspomnieliśmy na początku artykułu od 2008 roku na całym świecie Dzień Psa Ratowniczego ustanowiony został przez Międzynarodową Organizację Psów Ratowniczych (w skrócie IRO, z niem. Internationale Rettungshunde Organisation).

Kończąc należy dodać, że uważane za najlepszych przyjaciół człowieka czworonogi pełnią służbę także w innych formacjach podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji takich jak Policja czy Straż Graniczna, a także organizacjach pozarządowych m.in. Górskim Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym.

Tekst: Łukasz Koszut
Zdjęcie: Łukasz Popardowski